वर्षौंदेखि बन्द हेटौंडा कपडा उद्योगमा फेरि चल्न थाले तान
हेटौंडा । करिब २६ वर्षौंदेखि बन्द रहेको हेटौंडा कपडा उद्योगमा कपडा बुन्ने पुराना तान (लुम) फेरि चल्न थालेका छन् । उद्योगमा रहेका पुराना मेसिन मर्मतसम्भार गरी शनिबार सफल परीक्षण उत्पादन सुरु गरिएको हो ।
प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहका निजी सचिव प्रदीप परियारले सामाजिक सञ्जालमार्फत हेटौंडा कपडा उद्योगमा पुनः उत्पादन सुरु भएको जानकारी दिएका हुन् । उनका अनुसार नेपाली सेनाको नेतृत्वमा उद्योगभित्र रहेका पुराना मेसिन तथा उपकरणहरूको मर्मतसम्भार गरी परीक्षण उत्पादन थालिएको हो ।
परियारले उद्योगमा लामो समयदेखि बन्द अवस्थामा रहेका मेसिनहरूलाई सम्भव भएसम्म मर्मत गरी पुनः सञ्चालनमा ल्याउने प्रयास गरिएको उल्लेख गरेका छन् । पुरानो प्रविधि र संरचनाबीचबाट उत्पादन पुनः सुरु हुनु उद्योगलाई पुनर्जीवन दिने प्रयासको प्रारम्भिक चरण भएको उनको भनाइ छ ।
उनका अनुसार परीक्षण उत्पादन सफल भएसँगै उद्योगलाई थप व्यवस्थित र व्यावसायिक रूपमा सञ्चालन गर्ने दिशामा काम अघि बढाइनेछ । उद्योगको क्षमता, आवश्यक लगानी, मेसिन तथा प्रविधिको अवस्था र उत्पादनको बजार सम्भावनाका आधारमा आगामी योजना तय गरिने बताइएको छ ।
हेटौंडा कपडा उद्योग कुनै समय नेपालको सरकारी स्वामित्वमा सञ्चालित प्रमुख कपडा उद्योगमध्ये एक थियो । लामो समयदेखि बन्द रहेको उद्योग पुनः सञ्चालनमा ल्याउने विषय पटक–पटक चर्चामा आए पनि ठोस रूपमा उत्पादन सुरु हुन सकेको थिएन ।
पुराना मेसिनबाटै भए पनि परीक्षण उत्पादन सुरु भएपछि उद्योग सञ्चालनको सम्भावना पुनः देखिएको छ । यसले सरकारी स्वामित्वमा रहेका लामो समयदेखि बन्द उद्योगलाई पुनर्जीवन दिने सरकारको प्रयासबारे पनि नयाँ बहस सुरु गराएको छ ।
सरकारले परीक्षण उत्पादनको अनुभवका आधारमा उद्योगको प्राविधिक अवस्था, उत्पादन लागत, बजार माग र आर्थिक सम्भाव्यताको मूल्याङ्कन गरी दीर्घकालीन सञ्चालनको मोडालिटी तय गर्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
अबको काम पूर्ण सञ्चालनतर्फ
उद्योग पुनः सञ्चालनका लागि सरकारले यसअघि नै विभिन्न चरणमा अध्ययन गरिसकेको छ । अध्ययन कार्यदलले पनि तत्काल परीक्षण उत्पादन सुरु गर्ने र त्यसको परिणामका आधारमा दीर्घकालीन रूपमा पूर्ण क्षमतामा सञ्चालन गर्ने खाका सरकारलाई दिएको थियो ।
उद्योगभित्रको विद्युत् प्रणाली मर्मतको कामसमेत अघि बढाइएको थियो । अब परीक्षण उत्पादनपछि उद्योगको विस्तृत प्राविधिक तथा आर्थिक अवस्था मूल्याङ्कन गरी आवश्यक थप लगानी र संरचनागत सुधारको योजना बनाउने तयारी छ ।
तर, वर्षौंदेखि बन्द रहेको उद्योगलाई फेरि चलाउनु मात्र पर्याप्त हुने छैन । उद्योगलाई दिगो र प्रतिस्पर्धी बनाउनु सरकारका लागि मुख्य चुनौती हुनेछ ।
पुराना मेसिन र प्रविधिबाट उत्पादन गर्दा आधुनिक निजी उद्योगसँग प्रतिस्पर्धा गर्न कठिन हुन सक्ने देखिन्छ । त्यसका लागि मेसिन तथा प्रविधिको आधुनिकीकरण, उत्पादन लागत घटाउने उपाय, दक्ष जनशक्ति, कपास र धागोलगायत कच्चा पदार्थको नियमित आपूर्ति तथा उत्पादित कपडाको बजार सुनिश्चित गर्नुपर्ने हुन्छ ।
सरकारले हेटौंडा कपडा उद्योगसँगै बुटवल धागो कारखाना र कपास खेतीलाई समेत जोडेर स्वदेशमै कपडा उत्पादनको चक्र विकास गर्ने विषयलाई अघि सारेको छ । उद्योगमन्त्री गौरीकुमारी यादवले पनि रुग्ण उद्योगमध्ये हेटौंडा कपडा उद्योगलाई प्राथमिकतामा राखेर सञ्चालनमा ल्याउने बताउँदै आएकी छन् ।
